Jaskinia Mroźna to jedyna jaskinia w polskich Tatrach z biletem, godzinami otwarcia i obsługą przy wejściu. Leży w Dolinie Kościeliskiej, kilkadziesiąt minut marszu od Kir. Wiele osób zakłada, że to typowa, oświetlona trasa jak w jaskiniach nizinnych. Według aktualnej informacji Tatrzańskiego Parku Narodowego Mroźna nie jest oświetlona i trzeba mieć własną latarkę lub czołówkę.
To samo dotyczy pozostałych jaskiń udostępnionych w dolinie. Mylna, Raptawicka, Obłazkowa i Smocza Jama w Wąwozie Kraków są dostępne bez przewodnika i bez biletu, ale wymagają światła, ciepłej warstwy i pewnego kroku na śliskiej skale. TPN zaleca też kask ochronny. Temperatura we wnętrzu utrzymuje się poniżej 10°C przez cały rok.
W tym przewodniku opisujemy każdą z tych jaskiń osobno: jak do niej dojść, ile trwa przejście, czego się spodziewać w środku i dla kogo jest odpowiednia. Na końcu znajduje się plan dnia, który łączy kilka jaskiń w jedną wycieczkę z Kir.
Czasy przejścia są orientacyjne i pochodzą z informacji TPN oraz map turystycznych. W sezonie letnim w jaskiniach bywają kolejki, szczególnie w Mylnej i przy wejściu do Mroźnej. Trzeba je doliczyć do planu.
Jaskinie Doliny Kościeliskiej w skrócie
TPN wymienia sześć jaskiń udostępnionych dla ruchu turystycznego. Pięć z nich leży w Dolinie Kościeliskiej lub w jej bocznym Wąwozie Kraków. Szósta, Dziura, znajduje się w Dolinie ku Dziurze, bliżej Zakopanego.
| Jaskinia | Bilet | Oświetlenie | Charakter | Orientacyjny czas w środku |
|---|---|---|---|---|
| Mroźna | tak, sezonowo | brak, własna latarka | trasa około 500 m, schody, przewężenia | 30-40 min |
| Mylna | nie | brak | labirynt, ciasne korytarze, ruch jednokierunkowy | około 30 min |
| Raptawicka | nie | brak | zejście po drabinie do dużej komory | około 30 min |
| Obłazkowa | nie | brak | niewielka jaskinia w tym samym masywie co Mylna | kilkanaście minut |
| Smocza Jama | nie | brak | krótki tunel w Wąwozie Kraków, drabina, łańcuchy | kilka minut |
Mylna, Raptawicka i Obłazkowa leżą w masywie Raptawickiej Turni, nad Polaną Pisaną. Bywają nazywane Jaskiniami Pawlikowskiego, od Jana Gwalberta Pawlikowskiego, który eksplorował je pod koniec XIX wieku. Mroźna leży bliżej wylotu doliny, więc zwykle odwiedza się ją jako pierwszą. Smocza Jama jest częścią trasy przez Wąwóz Kraków, opisanej szerzej w tekście o Stawie Smreczyńskim i Wąwozie Kraków.
Skąd wzięły się jaskinie w tej dolinie
Dolina Kościeliska przecina pas skał węglanowych, głównie wapieni i dolomitów. Woda z opadów i topniejącego śniegu przez tysiące lat rozpuszczała te skały wzdłuż szczelin, tworząc korytarze, komory i studnie. Część wody nadal płynie pod ziemią. Dobrym przykładem jest Lodowe Źródło przy drodze w głębi doliny, gdzie na powierzchnię wypływa woda z systemu jaskiń Czerwonych Wierchów.
Jaskinie udostępnione turystom to tylko niewielki fragment tego podziemnego świata. W Tatrach znanych jest kilkaset jaskiń, ale większość z nich jest zamknięta dla ruchu turystycznego i dostępna wyłącznie dla speleologów na podstawie zezwoleń TPN. Nie należy więc wchodzić do otworów, które mija się przy szlaku, nawet jeśli wyglądają na płytkie.
Historia udostępniania też jest długa. Jaskinię Mylną w 1885 roku badał Jan Gwalbert Pawlikowski, który nadał nazwy jej głównym salom. Północne wyjście, którym dziś opuszcza się jaskinię, wykuto w latach 1948-1949. Jaskinię Mroźną odkryto w 1934 roku, a turystom udostępniono ją w 1953 roku.
Jaskinia Mroźna
Godziny i bilety
Według TPN Jaskinia Mroźna jest czynna od 26 kwietnia do 31 października, codziennie w godzinach 9:00-17:00. Ostatnie wejście jest możliwe o 16:30. Bilet kosztuje 11 zł od osoby, a dzieci do 7 lat wchodzą bezpłatnie. Posiadacze Karty Dużej Rodziny kupują osobny bilet do jaskini. Ceny mogą się zmienić, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić stronę TPN.
Bilet można kupić online, w kasie przy wejściu do Doliny Kościeliskiej albo przy samej jaskini. Przy jaskini płaci się tylko gotówką i nie ma zasięgu, więc zakup online lub w kasie przy wejściu do doliny jest pewniejszy. Bilet do jaskini nie zastępuje biletu wstępu do parku.
Dojście i trasa w środku
Mroźna leży około 3 km od Kir. Według mapy turystycznej dojście zajmuje około godziny. Od drogi biegnącej dnem doliny odchodzi czarny szlak, który krótkim, stromym podejściem prowadzi do otworu jaskini. Ruch przez jaskinię jest jednokierunkowy, a wyjście prowadzi z powrotem w dół doliny.
Trasa w środku ma około 500 m. TPN podaje, że jej przejście trwa zwykle 30-40 minut. Podłoże bywa śliskie i nierówne, pojawiają się schody, przewężenia i wilgotne fragmenty skały. W niektórych miejscach z sufitu kapie woda. Temperatura pozostaje poniżej 10°C, więc nawet w upalny dzień przyda się bluza lub cienka kurtka.
Dla kogo
Mroźna to najprostsza z jaskiń doliny i dobry wybór na pierwsze wejście pod ziemię. Nadaje się dla dzieci, które pewnie chodzą po schodach i nie boją się ciemności. Nie jest dobrym miejscem dla osób z klaustrofobią ani dla nosidła z niemowlęciem, bo w przewężeniach trzeba się schylać. Wózka nie da się wprowadzić.
W jaskini nie wolno dotykać nacieków, pisać po ścianach ani zostawiać śmieci. Obowiązuje też zakaz wprowadzania zwierząt i używania otwartego ognia.
Jaskinia Mylna
Trasa i kierunek ruchu
Mylna to najciekawsza, ale i najbardziej wymagająca z jaskiń w dolinie. Jej korytarze mają łącznie ponad 1,6 km długości, ale znakowana czerwonym szlakiem trasa turystyczna liczy około 300 m. Ruch jest jednokierunkowy: wchodzi się otworem południowym, a wychodzi północnym, z którego osobna ścieżka prowadzi w dół do Doliny Kościeliskiej.
Szlak do Mylnej zaczyna się przy Polanie Pisanej. Podejście do otworu zajmuje około 15 minut, przejście przez jaskinię około 30 minut, a zejście około 10 minut. W praktyce trzeba doliczyć czas na kolejkę przed wejściem.
Co jest w środku
Na początku trasy znajdują się Okna Pawlikowskiego. To naturalne otwory w ścianie, przez które widać górną część Doliny Kościeliskiej i główną grań Tatr Zachodnich. Dalej zaczyna się właściwa część jaskini: wąskie korytarze, niskie przejścia, w których trzeba iść pochylonym, oraz miejsca wymagające podparcia rękami.
Nazwa jaskini nie jest przypadkowa. Poza znakowaną trasą odchodzi wiele bocznych korytarzy, w których łatwo stracić orientację. Nie wolno z niej schodzić. Czerwone znaki w jaskini trzeba wypatrywać tak samo jak na szlaku w lesie.
Dla kogo
Mylna jest dobra dla nastolatków i dorosłych, którzy nie mają problemu z ciasnymi miejscami. Z małymi dziećmi bywa trudna, bo dorosły musi jednocześnie świecić, asekurować dziecko i utrzymać równowagę. Zimą w jaskini może pojawić się lód, a przejście staje się wyraźnie trudniejsze.
Jaskinia Raptawicka
Raptawicka leży w tym samym masywie co Mylna. Prowadzi do niej czarny szlak odchodzący od czerwonego szlaku do Mylnej. W listopadzie 2024 roku TPN poinformował o ponownym otwarciu jaskini i czarnego szlaku w obu kierunkach. Przed wyjściem warto sprawdzić, czy nie pojawił się nowy komunikat o zamknięciu.
Dojście z dna doliny zajmuje około 15 minut. Na początku znajduje się krótki odcinek z łańcuchami, dalej strome podejście. Do jaskini wchodzi się po metalowej drabinie, schodząc kilka metrów w dół do Dolnej Komory. To największa sala jaskini, o wymiarach mniej więcej 15 na 20 m i wysokości do 10 m.
Samą komorę można obejrzeć bez długiego marszu w ciemności, ale boczne korytarze wymagają latarki. Na zwiedzanie wystarczy około pół godziny. Drabina jest mokra i chłodna, dlatego rękawiczki z gumowaną powierzchnią przydają się bardziej niż w lesie.
Raptawicka jest dobrym wyborem dla osób, które nie chcą przeciskać się przez ciasne przejścia Mylnej, ale chcą zobaczyć dużą, surową przestrzeń pod ziemią. Dla dzieci trudnością nie jest komora, tylko drabina i łańcuchy na dojściu.
Obłazkowa i Smocza Jama
Obłazkowa to niewielka jaskinia w rejonie Mylnej i Raptawickiej. Często dołącza się ją jako krótkie uzupełnienie wizyty w masywie Raptawickiej Turni. Warunki są podobne: brak oświetlenia, chłód i śliska skała.
Smocza Jama leży w Wąwozie Kraków, bocznym odgałęzieniu Doliny Kościeliskiej na żółtym szlaku. To krótki tunel w kształcie litery S, do którego prowadzą drabina i łańcuchy. Ruch przez jaskinię jest jednokierunkowy. Osoby, które nie chcą wchodzić do ciemnego tunelu, mogą ominąć go krótkim obejściem. Szczegóły dotyczące całego wąwozu opisujemy w osobnym przewodniku.
Sprzęt i bezpieczeństwo
Najważniejszy element wyposażenia to światło. Latarka w telefonie to zły pomysł: zajmuje rękę, szybko rozładowuje baterię, a telefon łatwo upuścić. Czołówka zostawia obie ręce wolne. Najlepiej mieć jedną czołówkę na osobę i zapasowe źródło światła na grupę.
Lista rzeczy na dzień z jaskiniami:
- czołówka z naładowaną baterią i zapasowe światło,
- kask, zalecany przez TPN, szczególnie w Mylnej i Raptawickiej,
- ciepła warstwa, bo w środku jest poniżej 10°C,
- buty z przyczepną podeszwą, nie sandały,
- rękawiczki do łańcuchów i drabiny,
- ubranie, którego nie szkoda pobrudzić gliną.
Szerszą listę opisuje tekst o tym, co zabrać w góry. W jaskiniach nie ma zasięgu. W razie wypadku jedna osoba musi wyjść na zewnątrz, by zadzwonić do TOPR pod numer 985 lub +48 601 100 300 albo na 112. Dlatego nie wchodzi się do Mylnej samotnie.
Jaskinie są też siedliskiem nietoperzy. Nie należy świecić im prosto w oczy, dotykać ani hałasować.
Plan dnia z jaskiniami
Dolina Kościeliska jest długa, a jaskinie leżą w różnych jej częściach. Poniższy plan zakłada start z Kir i powrót tą samą drogą.
- 8:30 - Kiry, bilet TPN i bilet do Mroźnej kupione wcześniej online.
- 9:30 - Jaskinia Mroźna, przejście około 40 minut.
- 10:30 - powrót na dno doliny i marsz do Polany Pisanej.
- 11:15 - Jaskinia Mylna, podejście, przejście i zejście około godziny.
- 12:30 - Raptawicka, około 45 minut z dojściem.
- 13:30 - odpoczynek na Polanie Pisanej, posiłek.
- 14:00 - opcjonalnie Wąwóz Kraków ze Smoczą Jamą albo marsz do schroniska na Hali Ornak.
- 16:00-17:00 - powrót do Kir.
Taki dzień wymaga około 10-12 km marszu z wielokrotnym wchodzeniem pod górę i schodzeniem. Dla rodzin z młodszymi dziećmi lepiej wybrać Mroźną i jedną z jaskiń przy Polanie Pisanej. Pomysły na rodzinną wycieczkę po tej dolinie opisuje przewodnik po Dolinie Kościeliskiej z dziećmi.
Do Kir najwygodniej dojechać busem z Zakopanego. Rozkłady i przystanki opisuje tekst o busach w Zakopanem. Jeśli wahacie się, którą dolinę wybrać na dany dzień, pomocne jest porównanie Doliny Kościeliskiej i Chochołowskiej.
Jaskinie są też dobrym planem na pochmurny dzień bez burz. W środku pogoda nie ma znaczenia, a dolina pozostaje dostępna, gdy wyższe szlaki są we mgle. Przy intensywnym deszczu dojścia do Mylnej i Raptawickiej robią się jednak bardzo śliskie. Inne pomysły na taki dzień opisuje tekst o Zakopanem w deszczu.
Podsumowanie
W Dolinie Kościeliskiej można zwiedzić pięć jaskiń udostępnionych przez TPN. Jaskinia Mroźna jest jedyną z biletem i godzinami: od 26 kwietnia do 31 października, 9:00-17:00, 11 zł od osoby. Mimo to nie jest oświetlona i wymaga własnej latarki.
Mylna oferuje około 300 m jednokierunkowej trasy przez labirynt z Oknami Pawlikowskiego. Raptawicka to zejście po drabinie do dużej komory. Obłazkowa i Smocza Jama są krótkimi uzupełnieniami dnia.
Do każdej jaskini potrzebne są czołówka, ciepła warstwa i buty z dobrą podeszwą. TPN zaleca kask. Plan z dwiema lub trzema jaskiniami zajmuje większą część dnia.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy Jaskinia Mroźna jest oświetlona?
Według aktualnej informacji TPN nie. Trzeba mieć własną latarkę lub czołówkę. TPN zaleca też kask ochronny.
Ile kosztuje wejście do Jaskini Mroźnej?
TPN podaje cenę 11 zł od osoby, dzieci do 7 lat wchodzą bezpłatnie. Do tego potrzebny jest bilet wstępu do parku. Cenę warto potwierdzić przed wyjazdem.
Czy do Mylnej i Raptawickiej trzeba kupić bilet?
Osobnego biletu do tych jaskiń nie ma. Wystarczy bilet wstępu do TPN. Obie są dostępne bez przewodnika.
Czy jaskinie są czynne zimą?
Mroźna jest czynna od 26 kwietnia do 31 października. Pozostałe jaskinie nie mają godzin otwarcia, ale zimą mogą być oblodzone, a dojścia śliskie. Przed wyjściem trzeba sprawdzić komunikat turystyczny TPN.
Czy jaskinie nadają się dla dzieci?
Mroźna tak, dla dzieci pewnie chodzących po schodach. Mylna i Raptawicka są odpowiednie raczej dla starszych dzieci, bo wymagają przeciskania się, drabiny i łańcuchów.
Ile czasu zająć sobie na jaskinie?
Sama Mroźna z dojściem z Kir to około 3 godziny tam i z powrotem. Dzień z Mroźną, Mylną i Raptawicką zajmuje zwykle 7-8 godzin.
Czy można wejść z psem?
Nie do Jaskini Mroźnej - TPN zabrania tam wprowadzania zwierząt. Psy mogą wchodzić tylko na nieliczne trasy wskazane przez park, dlatego przed wyjazdem z psem trzeba sprawdzić aktualną listę na stronie TPN.