Świnica szlak jest dla wielu turystów progiem między łatwymi Tatrami a trasami z łańcuchami i przepaściami. Świnica (2301 m) wznosi się nad Halą Gąsienicową i Doliną Pięciu Stawów, a przełęcz Zawrat (2159 m) leży na wschód od niej, na początku Orlej Perci. Oba cele mają odcinki skalne zabezpieczone łańcuchami i klamrami, miejsca eksponowane oraz zagrożenie spadającymi kamieniami.
Te szlaki nie wymagają sprzętu wspinaczkowego, ale wymagają doświadczenia. Chodzi o pewność kroku na skale, spokój nad przepaścią i umiejętność oceny pogody. Dla osoby, która dotąd chodziła doliną do schroniska, Świnica czy Zawrat to zbyt duży skok. Dla kogoś, kto ma za sobą Kościelec albo Giewont z łańcuchami w dobrych warunkach, może to być rozsądny następny krok.
Od czerwca 2021 roku odcinek Zawrat - Świnica jest jednokierunkowy. Można nim iść tylko z Zawratu na Świnicę. To zmienia planowanie pętli i sprawia, że wiele starych opisów tras jest nieaktualnych.
Ten przewodnik opisuje dwa główne sposoby wejścia na Świnicę, wejście na Zawrat z Hali Gąsienicowej, połączenie obu celów w pętlę i ocenę, kto powinien wybrać który wariant.
Szczyty i przełęcze w liczbach
| Punkt | Wysokość | Rola na trasie |
|---|---|---|
| Kuźnice | około 1025 m | start pieszy |
| Kasprowy Wierch | 1987 m | start po wjeździe koleją |
| Murowaniec (Hala Gąsienicowa) | około 1500 m | schronisko, węzeł szlaków |
| Świnicka Przełęcz | około 2050 m | punkt decyzyjny przed Świnicą |
| Zawrat | 2159 m | przełęcz, początek Orlej Perci |
| Świnica | 2301 m | cel wycieczki |
Czasy przejścia w tym tekście pochodzą z opisów szlaków i drogowskazów. Nie obejmują postojów, kolejek przy łańcuchach ani dojazdu. Na Świnicy w pogodny weekend czekanie w zatorach przy łańcuchach potrafi dodać kilkadziesiąt minut.
Wariant 1: z Kasprowego Wierchu przez Świnicką Przełęcz
To najkrótszy sposób, żeby stanąć na Świnicy. Po wjeździe koleją na Kasprowy Wierch czerwony szlak prowadzi grzbietem przez Beskid (2012 m) na Świnicką Przełęcz. Ten odcinek jest szeroki i bez większych trudności. Szczegółowo opisuje go wpis o grani Kasprowy - Beskid - Świnicka Przełęcz.
Na Świnickiej Przełęczy trzeba podjąć decyzję. Stąd na wierzchołek zostaje około 250 m w górę, a drogowskaz podaje mniej niż godzinę. Ten odcinek ma zupełnie inny charakter niż grzbiet z Kasprowego. Szlak wspina się skalnym terenem, z łańcuchami w kilku miejscach, przez eksponowany trawers nad Żlebem Blatona i wąskie przejście między skałami zwane Wrótkami. Osoby niższe mają tu czasem trudność z sięgnięciem do stopni. Ostatni fragment przed wierzchołkiem to krótka ściana z łańcuchami.
Ze Świnicy wraca się tą samą drogą na Świnicką Przełęcz. Zejście przez Zawrat jest zakazane, bo odcinek Zawrat - Świnica jest jednokierunkowy. Ze Świnickiej Przełęczy można wrócić na Kasprowy albo zejść zielonym szlakiem obok Zielonego Stawu Gąsienicowego na Halę Gąsienicową, a stamtąd do Kuźnic.
Od 20 grudnia 2025 roku TPN zamknął odcinek żółtego szlaku między wierzchołkiem Kasprowego Wierchu a górną stacją kolei. Przed wyjazdem trzeba sprawdzić w komunikacie TPN, jak aktualnie prowadzony jest ruch pieszy przy stacji. Porównanie wjazdu i wejścia pieszego na Kasprowy opisuje wpis Kasprowy Wierch - kolejka czy pieszo.
Wariant 2: z Hali Gąsienicowej na Zawrat
Zawrat to przełęcz w grani między Świnicą a Kozim Wierchem. Z Hali Gąsienicowej prowadzi na nią niebieski szlak przez Czarny Staw Gąsienicowy i Zmarzły Staw.
Murowaniec - Czarny Staw Gąsienicowy
Pierwszy odcinek zajmuje około 30-40 minut i jest łatwy. Opisuje go przewodnik po Czarnym Stawie Gąsienicowym. Nad stawem kończy się spacer.
Czarny Staw - Zmarzły Staw - Zawrat
Znad Czarnego Stawu niebieski szlak podchodzi kamienistą ścieżką do Zmarzłego Stawu, co zajmuje około godziny. Dalej zaczyna się Zawratowy Żleb, stromy, skalny kanał zabezpieczony łańcuchami i klamrami. Z Czarnego Stawu na Zawrat trzeba liczyć łącznie około 2-2,5 godziny.
Zawratowy Żleb jest miejscem, gdzie spadające kamienie są realnym zagrożeniem. Idące wyżej osoby łatwo strącają luźne odłamki, a w wąskim kanale nie ma gdzie się przed nimi schować. Kask jest tu rozsądnym wyposażeniem, a nie przesadą. Trzeba też uważać, żeby samemu niczego nie strącić, i nie zatrzymywać się w linii spadku kamieni.
Na Zawrat można też wejść od strony Doliny Pięciu Stawów niebieskim szlakiem. Ten wariant wymaga jednak wcześniejszego dojścia do doliny, więc zwykle łączy się go z noclegiem w schronisku. Dojście opisuje przewodnik po Dolinie Pięciu Stawów.
Zawrat - Świnica: odcinek jednokierunkowy
Z Zawratu czerwony szlak prowadzi grzbietem na zachód, na Świnicę. Opisy podają około 1:15 marszu. Odcinek ma łańcuchy, strome, miejscami niemal pionowe skalne kominy i duże ekspozycje. Jest trudniejszy od wejścia ze Świnickiej Przełęczy.
W 2018 roku odcinek ten zniszczył obryw skalny. Po remoncie TPN otworzył szlak 1 czerwca 2021 roku, ale tylko w kierunku z Zawratu na Świnicę. Decyzja była zgodna z zaleceniem naczelnika TOPR i miała ograniczyć mijanie się turystów w stromym, eksponowanym terenie w rejonie dawnego obrywu. Iść w przeciwną stronę nie wolno.
W praktyce oznacza to, że pętla przez Zawrat i Świnicę ma jeden sensowny kierunek: z Hali Gąsienicowej na Zawrat, stamtąd na Świnicę, a zejście przez Świnicką Przełęcz.
Pętla przez Zawrat i Świnicę
| Etap | Szlak | Orientacyjny czas |
|---|---|---|
| Kuźnice - Murowaniec | niebieski lub żółty | około 2 godzin |
| Murowaniec - Czarny Staw Gąsienicowy | niebieski | 30-40 minut |
| Czarny Staw - Zawrat | niebieski | 2-2,5 godziny |
| Zawrat - Świnica | czerwony, jednokierunkowy | około 1:15 |
| Świnica - Świnicka Przełęcz | czerwony | 40-50 minut |
| Świnicka Przełęcz - Hala Gąsienicowa | zielony | około 1:30 |
| Murowaniec - Kuźnice | niebieski lub żółty | około 1:30-2 godzin |
Całość to około 9-10 godzin marszu bez postojów i ponad 1500 m przewyższenia. To bardzo długi dzień. Można go skrócić, wjeżdżając na Kasprowy Wierch koleją i schodząc na Halę Gąsienicową po zdobyciu Świnicy. Wtedy jednak nie przechodzi się przez Zawrat.
Dojście z Kuźnic na Halę Gąsienicową można wybrać przez Boczań i Skupniów Upłaz albo przez Dolinę Jaworzynkę i Przełęcz między Kopami. Pierwszy wariant jest bardziej widokowy, drugi spokojniejszy.
Rozsądną alternatywą dla jednodniowej pętli jest nocleg w schronisku Murowaniec na Hali Gąsienicowej. Pierwszego dnia dochodzi się z Kuźnic w około 2 godziny i ma się czas na aklimatyzację oraz sprawdzenie prognozy. Drugiego dnia wyjście na Zawrat zaczyna się godzinę wcześniej niż z miasta, przed falą turystów z Kuźnic, a Zawratowy Żleb pokonuje się przy mniejszym ruchu. Zmniejsza to ryzyko strącania kamieni przez osoby idące wyżej i pozwala zejść ze Świnicy, zanim nad grań nadciągną popołudniowe chmury.
Dla kogo te szlaki, a dla kogo nie
Tak, jeśli
- macie za sobą co najmniej jedną trasę z łańcuchami w Tatrach Wysokich, na przykład Kościelec, i czuliście się na niej pewnie,
- nie macie lęku wysokości albo umiecie nad nim panować w eksponowanym terenie,
- kondycja pozwala na 8-10 godzin marszu z ponad 1500 m przewyższenia,
- potraficie zawrócić, gdy warunki się pogarszają, nawet jeśli szczyt jest blisko.
Nie, jeśli
- to pierwsza wizyta w Tatrach albo pierwsza trasa powyżej schroniska,
- idziecie z dziećmi, które nie mają doświadczenia na łańcuchach,
- skała jest mokra, oblodzona lub pokryta śniegiem,
- prognoza zapowiada burze, a start nie nastąpi bardzo wcześnie.
Między wariantami jest wyraźna różnica. Wejście ze Świnickiej Przełęczy jest krótsze i nieco łatwiejsze. Wejście przez Zawrat, Zawratowy Żleb i odcinek Zawrat - Świnica jest dłuższe, bardziej strome i bardziej eksponowane. Dla osób, które dopiero zaczynają chodzić po łańcuchach, lepszy jest pierwszy.
Świnica i Zawrat bywają też traktowane jako przygotowanie do Orlej Perci, która zaczyna się właśnie na Zawracie. Trzeba jednak pamiętać, że Orla Perć jest znacznie trudniejsza i dłuższa. Jej charakter opisuje przewodnik po Orlej Perci.
Pogoda, burze i pora roku
Na Świnicy w przeszłości dochodziło do tragicznych w skutkach porażeń piorunem. Wierzchołek jest skalny, wysoki i odsłonięty, a łańcuchy i stalowe klamry przewodzą prąd. Latem burze często przychodzą po południu, ale potrafią się rozwinąć szybciej, niż zapowiadała prognoza. Na szczycie trzeba być najpóźniej przed południem, a przy pierwszych oznakach burzy schodzić. Jak zachować się, gdy burza zastanie was w górach, opisuje wpis o burzy w górach.
Najlepszy czas na te szlaki to lipiec, sierpień i wrzesień, przy suchej skale. W czerwcu w żlebach często zalega jeszcze śnieg, a Zawratowy Żleb bywa wtedy trudny i niebezpieczny. Od października pierwsze opady śniegu i oblodzenia zmieniają trasę w zimową.
Zimą Świnica i Zawrat to cele wyłącznie dla osób z doświadczeniem zimowym, rakami, czekanem, kaskiem i umiejętnością oceny zagrożenia lawinowego. Zawratowy Żleb i stoki pod Świnicą są lawiniaste. Przed każdym wyjściem trzeba przeczytać komunikat lawinowy TOPR i komunikat turystyczny TPN.
Przygotowanie i bezpieczeństwo
Na obu trasach przydaje się kask, bo zagrożenie spadającymi kamieniami jest tu realne. Buty powinny mieć sztywną, przyczepną podeszwę. Kijki na łańcuchach przeszkadzają, dlatego trzeba je wcześniej schować do plecaka. Rękawiczki bez palców ułatwiają trzymanie łańcucha i chronią dłonie.
Na łańcuchu powinna być jedna osoba między punktami mocowania. Nie należy wyprzedzać na odcinkach zabezpieczonych ani zatrzymywać się w wąskich przejściach dla zdjęć. Jeśli przed wami tworzy się zator, lepiej odczekać w bezpiecznym miejscu niż wchodzić w tłum na eksponowanym fragmencie.
Od 1 marca do 30 listopada w TPN obowiązuje zakaz poruszania się po szlakach od zmierzchu do świtu. Przy 9-10 godzinach marszu start w lipcu powinien nastąpić najpóźniej o 6-7 rano, a we wrześniu jeszcze wcześniej w stosunku do długości dnia.
W razie wypadku dzwońcie do TOPR pod numer 985 lub +48 601 100 300 albo na 112. Aplikacja Ratunek przekazuje ratownikom lokalizację telefonu. Przekażcie dyspozytorowi miejsce, liczbę poszkodowanych, ich stan i warunki pogodowe. Na łańcuchach nie próbujcie samodzielnie transportować poszkodowanego.
Psy nie mają wstępu na żaden z opisanych szlaków.
Podsumowanie
Świnica (2301 m) i Zawrat (2159 m) to szlaki z łańcuchami, ekspozycją i zagrożeniem spadającymi kamieniami. Najkrótszy wariant na Świnicę prowadzi z Kasprowego Wierchu przez Beskid i Świnicką Przełęcz, a powrót następuje tą samą drogą albo zielonym szlakiem na Halę Gąsienicową. Zawrat osiąga się niebieskim szlakiem z Hali Gąsienicowej przez Czarny Staw, Zmarzły Staw i Zawratowy Żleb.
Odcinek Zawrat - Świnica jest jednokierunkowy od 2021 roku. Można iść tylko z Zawratu na Świnicę. Pełna pętla z Kuźnic przez Zawrat i Świnicę trwa 9-10 godzin marszu.
To trasy dla osób, które mają już doświadczenie na łańcuchach i kondycję na długi dzień. Nie nadają się na pierwszą wizytę w Tatrach ani na mokrą skałę. Burze są na Świnicy szczególnie groźne, dlatego wierzchołek trzeba osiągnąć przed południem.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy można zejść ze Świnicy na Zawrat?
Nie. Od czerwca 2021 roku odcinek Zawrat - Świnica jest jednokierunkowy i można nim iść tylko z Zawratu na Świnicę. Ze Świnicy wraca się na Świnicką Przełęcz.
Który wariant na Świnicę jest łatwiejszy?
Wejście z Kasprowego Wierchu przez Świnicką Przełęcz. Jest krótsze i mniej eksponowane niż przejście przez Zawratowy Żleb i odcinek Zawrat - Świnica.
Ile trwa wejście na Świnicę z Kasprowego?
Z Kasprowego na Świnicką Przełęcz grzbietem przez Beskid, a stamtąd mniej niż godzina na wierzchołek. Z powrotem na Kasprowy lub na Halę Gąsienicową całość zajmuje zwykle 4-5 godzin z postojami.
Czy na Świnicę trzeba mieć kask?
Nie jest wymagany przepisami, ale jest zalecany. Na Świnicy i w Zawratowym Żlebie spadające kamienie są realnym zagrożeniem, zwłaszcza przy dużym ruchu.
Czy Świnica jest dobra na pierwszy szlak z łańcuchami?
Raczej nie. Lepiej zacząć od krótszej trasy z pojedynczymi łańcuchami, a Świnicę wybrać, gdy wiadomo już, jak się reaguje na ekspozycję.
Czy na Świnicę można wejść z dziećmi?
Tylko ze starszymi dziećmi, które mają doświadczenie na łańcuchach i kondycję na długi dzień. Dla większości rodzin lepszym celem jest Hala Gąsienicowa i Czarny Staw.
Kiedy najlepiej iść na Zawrat?
Od lipca do września, przy suchej skale i stabilnej pogodzie. W czerwcu w Zawratowym Żlebie często leży jeszcze śnieg, a od października pojawia się oblodzenie.